Phần lớn thiệt hại về người trong hỏa hoạn nhà ở đến từ khói độc, không phải lửa. Vì vậy, an toàn cháy nổ gia đình cần bắt đầu từ hai việc: giảm nguy cơ phát cháy và chuẩn bị sẵn đường thoát. Bài viết tổng hợp nghĩa vụ pháp lý cùng danh sách trang bị tối thiểu cho hộ gia đình, dựa theo Luật 55/2024/QH15 và các văn bản hướng dẫn.
Luật quy định gì với nhà ở?
Điều 20 Luật 55/2024/QH15 nêu các điều kiện an toàn PCCC cho nhà ở. Nội dung chia thành hai nhóm chính.
Nhóm phòng ngừa (khoản 1): thiết bị điện phải an toàn; bố trí bếp, nơi thờ cúng và việc đốt vàng mã an toàn; không để vật liệu dễ cháy gần nguồn lửa hay nguồn nhiệt.
Nhóm chuẩn bị ứng phó (khoản 2): theo đó, hộ gia đình cần "có phương tiện phòng cháy, chữa cháy phù hợp với khả năng, điều kiện thực tế để sẵn sàng chữa cháy, thoát nạn", đồng thời duy trì lối thoát nạn.
Nói cách khác, luật không áp một danh mục cứng cho mọi nhà. Thay vào đó, mức trang bị tùy theo điều kiện thực tế của từng hộ. Vì thế, an toàn cháy nổ gia đình phụ thuộc nhiều vào sự chủ động của chính chủ nhà.
Khi nào gia đình bắt buộc phải có bình chữa cháy?
Đây là điểm nhiều người chưa nắm rõ. Điều 20 khoản 5 của Luật đặt ra một trường hợp bắt buộc cụ thể.
Theo đó, nhà ở tại thành phố trực thuộc Trung ương, thuộc khu vực không bảo đảm hạ tầng giao thông hoặc nguồn nước phục vụ chữa cháy, thì phải trang bị bình chữa cháy cùng thiết bị truyền tin báo cháy, theo lộ trình Chính phủ quy định. Với khu vực khác, luật dừng ở mức khuyến khích.
UBND thành phố trực thuộc Trung ương chịu trách nhiệm xác định khu vực thuộc diện này. Vì thế, các hộ ở Hà Nội và TP.HCM trong ngõ nhỏ, nơi xe chữa cháy khó tiếp cận, nên theo dõi danh sách của địa phương.
→ Đọc chi tiết: Nhà trong ngõ nhỏ có bắt buộc phải có bình chữa cháy?
Lộ trình theo Nghị định 105/2025
Nghị định 105/2025 Điều 27 nêu các mốc thời gian cần nhớ:
| Mốc | Nội dung |
|---|---|
| Chậm nhất 01/01/2026 | UBND thành phố trực thuộc TW công bố danh sách khu vực, nhà ở không bảo đảm hạ tầng giao thông hoặc nguồn nước chữa cháy |
| Chậm nhất 01/7/2027 | Hoàn thành trang bị và kết nối thiết bị truyền tin báo cháy cho các nhà ở thuộc danh sách |
Do đó, các hộ trong diện này còn khoảng thời gian chuẩn bị. Tuy nhiên, việc lo an toàn cháy nổ gia đình sớm vẫn hợp lý hơn, bởi rủi ro không chờ tới hạn chót.
Gia đình nên tự kiểm tra bao lâu một lần?
Nghị định 105/2025 Điều 14 quy định rõ. Chủ hộ, cùng người thuê, mượn hoặc ở nhờ, cần tự kiểm tra thường xuyên, không quá 01 tháng một lần.
Nội dung kiểm tra khá đơn giản. Trước tiên, xem bình chữa cháy còn đúng vị trí và dễ lấy. Tiếp theo, nhấc thử xem bình còn đầy, đồng thời nhìn kim đồng hồ áp suất. Cuối cùng, kiểm tra lối thoát nạn có vướng đồ đạc hay không.
An toàn cháy nổ gia đình: danh sách trang bị tối thiểu
Dựa theo điều kiện thực tế của nhà ở đô thị, danh sách dưới đây phù hợp với đa số hộ:
Nhóm chữa cháy ban đầu
- 1 bình chữa cháy đặt gần bếp hoặc khu vực dễ phát cháy
- 1 bình nhỏ gần khu vực sạc xe điện, nếu gia đình có xe điện
Nhóm thoát nạn
- Khăn cứu sinh chống khói cho mỗi thành viên
- Đèn pin để ở vị trí cố định, dễ lấy trong bóng tối
- Búa thoát hiểm nếu nhà có cửa kính hoặc chuồng cọp
Nhóm phòng ngừa
- Aptomat chống quá tải cho ổ cắm khu vực sạc
- Lối thoát nạn thứ hai luôn thông thoáng
Sản phẩm liên quan
Khăn cứu sinh chống khói độc Elephant 114 →
Vì sao khói nguy hiểm hơn lửa?
Trong nhiều vụ cháy nhà ở, nạn nhân mất khả năng thoát trước khi lửa lan tới. Nguyên nhân nằm ở khói độc: khói làm mất tầm nhìn, gây ngạt và khiến người hoảng loạn mất phương hướng. Vì vậy, an toàn cháy nổ gia đình phải tính cả phương án bảo vệ đường thở.
Vì thế, phương tiện bảo vệ đường thở có vai trò rất lớn. Khăn cứu sinh chống khói độc giúp duy trì đường thở trong thời gian tìm lối ra.
→ Đọc thêm: Khăn cứu sinh hay mặt nạ phòng độc — chọn loại nào?
Chọn loại bình nào cho nhà ở?
Việc chọn bình phụ thuộc khu vực cần bảo vệ. TCVN 7435-1 mục 6.3.6 nêu nguyên tắc: khu vực liên quan tới thiết bị điện cần dùng bình CO₂, bột, halon, hoặc chất chữa cháy gốc nước đã qua thử nghiệm phù hợp.
Tiêu chuẩn cũng lưu ý rằng cặn hóa chất của bình bột có thể làm hư hại nghiêm trọng thiết bị. Do đó, với khu vực nhiều đồ điện hoặc chỗ sạc xe, bình gốc nước thường hợp lý hơn.
Ngoài ra, chú thích Bảng 1 của TCVN 7435-1 cho phép hai bình kiểu nước công suất 2-A đặt liền kề thay cho một bình 3-A hoặc 4-A. Nhờ đó, gia đình bố trí linh hoạt theo mặt bằng nhà mình.
Sản phẩm liên quan
Bình gốc nước mini ABFire — gọn, để gần bếp hoặc chỗ sạc →
Nhà ở kết hợp kinh doanh có gì khác?
Điều 21 của Luật đặt thêm yêu cầu cho nhóm này. Ngoài các điều kiện của Điều 20, nhà ở kết hợp sản xuất kinh doanh cần có biển cấm, biển báo, biển chỉ dẫn. Đặc biệt, khu vực kinh doanh hàng hóa có nguy cơ cháy nổ phải ngăn cách hoặc ngăn cháy với khu vực để ở.
Với hàng hóa nguy hiểm cháy nổ, khoản 2 còn nghiêm ngặt hơn. Chủ nhà không bố trí chỗ ngủ trong khu vực sản xuất kinh doanh, đồng thời cần phương tiện báo cháy, thông gió và thiết bị phát hiện rò rỉ khí.
→ Đọc chi tiết: Nhà ở kết hợp kinh doanh cần trang bị PCCC gì?
Ba phút đầu khi phát hiện cháy
Nhìn chung, thứ tự ưu tiên luôn là con người trước tài sản.
Trước tiên, báo động cho mọi người trong nhà và gọi 114.
Tiếp theo, đánh giá nhanh quy mô. Nếu đám cháy còn nhỏ và anh chị đứng gần lối thoát, việc dùng bình chữa cháy hợp lý. Ngược lại, khi lửa đã lan hoặc khói dày, hãy thoát ra ngay.
Sau đó, khi di chuyển trong khói, cúi thấp người và che đường thở. Khói tích tụ từ trần xuống, cho nên lớp không khí gần sàn thường sạch hơn.
Cuối cùng, đóng cửa lại phía sau khi rời phòng. Cánh cửa đóng làm chậm đà lan của lửa và khói.
→ Đọc thêm: Thoát nạn khi nhà nhiều khói
FAQ
Gia đình có bắt buộc phải có bình chữa cháy không? Trước tiên, Điều 20 khoản 2 Luật 55/2024 yêu cầu có phương tiện PCCC phù hợp với điều kiện thực tế. Riêng nhà ở tại thành phố trực thuộc Trung ương thuộc khu vực không bảo đảm hạ tầng giao thông hoặc nguồn nước chữa cháy thì bắt buộc trang bị bình, theo khoản 5.
Nhà chung cư có cần trang bị riêng không? Nhà chung cư nằm trong danh mục cơ sở thuộc diện quản lý về PCCC tại Phụ lục I Nghị định 105/2025. Ngoài phần chung do ban quản lý phụ trách, từng hộ vẫn nên có bình cùng phương tiện thoát nạn riêng.
Bao lâu gia đình phải tự kiểm tra một lần? Không quá 01 tháng một lần, theo Nghị định 105/2025 Điều 14.
Khăn cứu sinh dùng mấy lần? Mỗi khăn chỉ dùng một lần duy nhất nhằm bảo đảm hiệu quả lọc.
Bài cập nhật ngày 12/09/2026. Nội dung trích theo Luật 55/2024/QH15 (Điều 20, Điều 21), Nghị định 105/2025/NĐ-CP (Điều 14, Điều 27, Phụ lục I) và TCVN 7435-1:2004. Anh chị nên đối chiếu toàn văn cùng thông báo của UBND địa phương khi áp dụng cho nhà mình.
